Արցախցի կինը թոնրում հաց է թխում

Արցախցի հայ կինը թոնրում հաց է թխում, մոտավորապես 20-րդ դարի կեսերին։ Նա նստած է գետնի մեջ տեղադրված թոնրի եզրին. դեմքի ստորին մասը ծածկված է գլխաշորով, ձեռքում թխված կլոր հաց է, իսկ կողքին դարսված են պատրաստի հացերը։ Շուրջը երևում են մետաղե ամաններ, վառելափայտ և փայտե ցանկապատ։

Թոնիրը գետնի մեջ տեղադրված ավանդական կավե վառարան է, որտեղ թխում են լավաշ և այլ հացեր։ Համարվում է, որ հին հայերը թոնիրը պատրաստում էին մայր մտնող արևի նմանությամբ, իսկ կանայք թխելուց առաջ խոնարհվում էին նրա առջև։ Հաց թխելը կանանց հավաքական և բացառապես կանացի գործ էր, որ փոխանցվում էր մորից աղջկան և ներառում էր 7 փուլ՝ ցորենն աղալուց մինչև պատրաստի հացը տեսակավորելը։ Հացը, հատկապես լավաշը, մեծ նշանակություն ունի հայերի համար. չորացրած լավաշը կարող է պահվել մինչև 6 ամիս և համարվում է սրբազան։