Ամենավաղ հայտնի խաչքարը, 879

Լուսանկարում մեզ հայտնի ամենավաղ հայկական խաչքարն է՝ թվագրված 879 թվականով։ Այն կանգնեցվել է Մեծ Հայքի թագավոր Աշոտ Ա Մեծի առաջին կնոջ՝ թագուհի Կատրանիդեի պատվերով։ Աշոտ Ա-ն Բագրատունիների արքայական տոհմից էր։

Բարձր, ուղղաձիգ քարի վրա փորագրված է մեծ խաչ, որի թևերի ծայրերը երկճյուղ են՝ կլոր ավարտներով։ Խաչքարի աջ և ձախ կողմերում՝ քարքարոտ գետնի վրա, կանգնած են 2 տարեց, մորուքավոր տղամարդ։

Այս խաչքարը վկայում է, որ արդեն 9-րդ դարում խաչքարը ձևավորվել էր որպես ինքնուրույն հուշակոթող՝ միավորելով քրիստոնեական հավատը, ազգային ինքնությունը և քարագործական արվեստը։