Հայկական գերեզմանոցը Վարզահանում

Հին հայկական գերեզմանոց, որը կապված է 12-րդ դարում հիմնված Վարզահանի վանքի հետ։ Գերեզմանոցում կան հայկական մշակույթին բնորոշ կենդանակերպ տապանաքարեր՝ ձիու և խոյի քարե արձաններ։ Վանքի մեջ մտնում էին Սուրբ Համբարձում եկեղեցին և Սուրբ Աստվածածնին նվիրված գյուղական եկեղեցին։ Վարզահան գյուղը և վանքը մեծ վնաս կրեցին 1828 թվականի ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ և ավերվեցին 1895 թվականի կոտորածների ժամանակ։ Ըստ հաղորդումների՝ գերեզմանոցն այժմ անխնամ վիճակում է, շատ տապանաքարեր վնասված են կամ կորել են, արձանագրվում են նաև թալանի և ապօրինի պեղումների դեպքեր։

Հին լուսանկարի առաջին պլանում խոյի տեսքով տապանաքարերն են, հետևում՝ բլրի վրա կիսավեր քարե կառույց, հեռվում՝ լեռներ։ Ներքևում անգլերեն ստորագիր կա՝ «Նկ. 173։ Հայկական գերեզմանոց Վարզահանում»։